Əli Həsənlinin kripto dərsi
Kripto pulqabı nədir və Azərbaycanda hansını seçmək lazımdır?
Pulqabı kriptonun ən vacib hissəsidir. Birjada aldığınız USDT, BTC və ya LTC tam olaraq sizin nəzarətinizə yalnız o zaman keçir ki, açarı sizdə olan pulqabıya köçürürsünüz. Burada məsələni texniki yox, praktik dildə izah edirəm.
Ən vacib üç anlayış
Ünvan (adres)
Bu, başqalarının sizə pul göndərməsi üçün verdiyiniz açıq identifikatordur. Onu paylaşmaq təhlükəli deyil, amma göndərməzdən əvvəl ilk və son simvolları yoxlamaq şərtdir.
Seed-fraza
12 və ya 24 sözdən ibarət bərpa açarıdır. Bu sözləri kim bilirsə, pulqabıya o nəzarət edir. Foto çəkməyin, buluda yazmayın, heç kimə göndərməyin.
İsti və soyuq pulqabı
İsti pulqabı (hot wallet) telefonda və ya brauzerdə işləyən tətbiqdir. Trust Wallet, MetaMask, Exodus və Phantom bu qrupa daxildir. Gündəlik əməliyyat üçün rahatdır: pulu qəbul edirsiniz, göndərirsiniz, bəzən tətbiqin içində dəyişirsiniz.
Soyuq pulqabı (cold wallet) isə Ledger və Trezor kimi cihazlardır. Açar internetə birbaşa çıxmır. Böyük məbləğ və uzunmüddətli saxlama üçün daha uyğundur, amma ilk gün hər kəsə lazım deyil.
4 pulqabı: hansını nə üçün seçərdim?
Trust Wallet
Telefonla başlayan azərbaycanlı üçün ən sadə seçimdir. USDT TRC-20, BTC, ETH, LTC, SOL və yüzlərlə aktivi dəstəkləyir. İlk pulqabı kimi ən rahat variantdır.
MetaMask
Ethereum, BNB Chain, Polygon və digər EVM şəbəkələri üçün standartdır. Amma TRC-20 üçün əsas seçim deyil, ona görə tək pulqabı kimi hamıya yararlı sayılmır.
Exodus
Kompüterdə işləməyi sevənlər üçün təmiz interfeys verir. Portfeli görmək, BTC/USDT/LTC kimi aktivləri izləmək və daxili mübadilə etmək rahatdır.
Phantom
Əvvəllər yalnız Solana üçün məşhur idi, indi multi-chain dəstəyi xeyli artıb. Mən onu əsas yox, ikinci — təmiz və kiçik balanslı pulqabı kimi görürəm.
Mənim şəxsi qaydam: əsas pulqabı ayrı, riskli əməliyyat pulqabısı ayrı
Yeni başlayanlara ən çox bunu deyirəm: bir pulqabıda bütün həyatınızı saxlamayın. Əsas pulqabı yığımlar üçündür, ikinci pulqabı isə həftəlik kiçik əməliyyatlar üçündür. Belə olanda səhv link, yanlış “connect” və ya bir anlıq diqqətsizlik bütün balansı riskə atmır.
- Əsas pulqabının seed-frazası heç vaxt riskli saytlara toxunmur.
- İkinci pulqabıda yalnız bu həftə istifadə edəcəyiniz məbləğ olur.
- Qazanc və ya artıq qalan pul mütəmadi olaraq əsas pulqabıya qaytarılır.
Beş təhlükəsizlik vərdişi
- Seed-frazanı kağıza yazın və gizli yerdə saxlayın — heç vaxt şəkil çəkməyin və buluda yükləməyin.
- Pulqabı tətbiqinin öz PIN və biometrik kilidini aktiv edin.
- Yeni ünvana əvvəl kiçik test köçürməsi edin, yalnız bundan sonra əsas məbləği göndərin.
- URL-i yoxlamadan heç vaxt “connect wallet” etməyin — fişinq saytları məhz buradan başlayır.
- Birja və platformalarda whitelist (etibarlı ünvanlar) funksiyası varsa, mütləq istifadə edin.
Kriptoda “geri qaytar” düyməsi yoxdur. Ona görə mən sürəti yox, proseduru sevirəm: yoxla, test et, yalnız bundan sonra əsas məbləği göndər. RamenBet kassasına yalnız ikinci — oyun pulqabısından köçürürəm; bunu ödəniş bələdçisində yazmışam.